Hospitaliers   Cartulaires   Hospitaliers

Cartulaires de l’Ordre de Malte
Informations
Chers visiteurs
Vous avez certainement constaté le point d’interrogation dans la barre d’adresse de votre navigateur.

Il y est écrit « Non sécurisé »

Vous pouvez naviguer sur le site sans aucune crainte. La sécurisation d’un site Internet est obligatoire dès lors qu’il y a des demandes de mots de passes ou des paiements en ligne.

Sur ce site il n’y a rien de tout ceci.

Retour

Cartulaire de Saint-Clar

I. — Donation du fief de Saint-Clar
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Commune: Saint-Clar-de-Rivière - 31

Saint-Clar de Rivière
Commanderie de Saint-Clar de Rivière

Raimundus d’Ox (1) et fratres ejus, Bernardus et Ademarus, et Arnaldus de Garimonte (2) dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo (3) et totis confratribus hospitalis totum honorem Sancti-Clarii (3) intus crucis ad salvetatem faciendam et boscum ad expletum et aquas et molinaria loca et erbam et exitum et introitum liberaliter pro amore Dei et pro remedio animarum eorum et omnium parentorum suorum.
Signum Donatus Orumbellus et Raimundus de Furco atque Raimundus Fuertus de Barta (4), qui sunt testes.
Sed seniores retinuerunt ibi sex casales.
1. Hameau: section de la commune de Muret.
2. Commune: Monès et Garimont, canton: Rieumes.
3. Prieur des Hospitaliers pour le Toulousain, jusqu’en 1121 (DU-BOURQ, Grand-Prieuré de Toulouse, page 23). 4. Labarthe, commune, canton Muret.


II. — Donation de l’église de Linard et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Commune: Lahage - 31

Linard
Domus Hospitalis Linard

Odo de Iscio (1) et Gualterus filius Escoti, et fratres ejus, Odo et Escotus, et Flandina, etiam mater eorum, dederunt liberaliter Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis fratribus hospitalis ecclesiam de Linare (2) et hoc quod ecclesie pertinet et totum honorem inter ambos rivos de Planomonte usque ad Valescuram (3) et terram ad unum par boum ad arandum excepto vineas et boscum devesum et dederunt expletum bosqui vetati et pascua et aquas et exitum atque introitum pro amore Dei et redemptione animarum eorum et parentorum suorum.
Signum Raimuiidus Tortus de Borepaus (4) et Raimundus de Ricurto, atque Vitalis de Linaris (5), qui hujus rei sunt testes.
1. L’Isle-Jourdain, Gers.
2. Lieu dit, commune Lahage, canton Rieumes.
3. Non identifié.
4. Bonrepaux, commune du canton Saint-Lys.
5. Entre 1100 et 1120 : Les églises Saint-Taurin et de Linard ont été données avec des terres aux Hospitaliers de Saint Jean de Jérusalem. (Linard, aujourd’hui Lénard est un lieu dit sur les communes de Lahage et de Forgues)

Odo de Iscio et Gualterus fils Escoti, les frères, Odo et Escotus, et Flandina, et aussi leur mère ; ils concédent généreusement à dieu et aux Hospitaliers de Saint-Jean et Geraldo, maître, tout leur biens, aux frères Hospitaliers, dont l’église de Linare et ce que cette église a en charge ou hommage.
Les vignes, bosquets pacages, pâturages et les eaux, entre le ruisseau de Planomonte jusque Valescuram et la terre sans interruption à égale distance d’une journée qu’un boeuf peut cultiver. Pour l’amour de Dieu et la rédemption de leur âme.


III. — 1102, 27 avril. Donation de l’Eglise de Fustillan, au terroir de Poucharramet (a).
Département: Haute-Garonne, Arrondissement et Canton: Muret - 31

Fustillan
Domus Hospitalis Fustillan

Aimericus de Murello (1) dedit Deo et Sancto Sepulcro et ospitali ejusdem loci et dompno Geraldo, hospitalario, atque omnibus confratribus suis ecclesiam de Fustilano et omnia pertinentia que ad eam pertinent (b) et tot casalia quot in salvetate Poddi Remigii (2) hedificare poterint, et silvam et aquam, pascua et erbam et XX ti modiatas de terra et exitum atque introitum et loca mollinaria (c) ; hoc totum dedit libere sine ulla retinentia, sicuti superius scriptum est et ille qui voluerit infrangere hanc salvetatem et retrovertere predictum donum sit maledictus et excomunicatus et positus in anatema sicuti Judas proditor qui Deum XXX ta argenteos vendidit donec ad veram penitentiam et ad emendationem ibi perveniat.
Signum : Amelius (3), Tolosanus episcpus et W. de Murello, archediaconus, et Petrus d’Qx et plures alii qui hujus rei sunt testes. Similiter Peregrinus de Argumballo et uxor ejus, filia vocata Petri Melli, per eandem convenientiam que superius est scriptam dederunt libere hoc totum quod ibi habebant in predicta ecclesia et in predictum honorem prout quesitum fuerant. Vidente Arnaldo Selvanni de Maurent et W. de Gaiano et aliis.
Similiter Augerius de Murello dedit eadem convenientia suprascripta totam partem suam que in predicta ecclesia habebat. Vidente W. clerico de Fustellano et Aicione Barillario.
(a). L’acte original est conservé dans Commanderie Toulouse, Poucharramet, 393, n° 1 ; le début est : Anno ab incarnatione domini millesimo centesimo secundo scilicet VI kalandes madii. Notum sit cunctis et futuris quod.
(b). Vel pertinere debent ac.
1. Muret, chef-lieu d’arrondissement.
2. Poucharramet, commune du canton Rieumes.
(c). Cum omnibus suis pertinenciis et cum omnibus illis que ad predicta pertinent vel pertinere debent.
3. Cf. supra, page 28, n° 1.

Il y a une rue de Fustillan à Poucharramet. Peut-être y avait-il là, l’église de Fustillan ?

IV. — Donation du fief de Saint-Lary
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Boulogne-sur-Gesse, Commune: Saint-Lary-Boujean - 31

Saint-Lary-Boujean
Domus Hospitalis Saint-Lary-Boujean

Filii Dodonis Sancti Ylarii (1), scilicet Bernardus atque Girbertus, et mater eorum, dederunt honorem de Sancto Ylario inprimis Deo ac Sepulcro ejus et hospitali Jherusalem et Geraldo et fratribus suis liberaliter ad salvetatem faciendam pro redemptione animarum suorum ac parentorum suorum et alias tenencias.
Signum : Fortone Hebrino de Cenedos, Martino Despiu et Raimundo Fabre atque Sanxone de Majoac, testibus.
1. Saint-Lary, commune du canton de Boulogne (Boulogne-sur-Gesse - 31).

V. — Donation de l’église de Toumoustin et de ses appartenances

Toumoustin
Domus Hospitalis Toumoustin

Dodo de Flacedeto et Rogerius, frater ejus, et Petrus de Flaceded, et Bernardus, et Ursetus de Podio, et Raimundus Bernardus et Rossa de Flacedet, et domina de Pino (1) et Gualardus, filius ejus, et Petrus de Exarto, et W. de Podio dederunt Deo et sancto Sepulcro et ospitali ejusdem loci et dompno Geraldo hospitalari et confratribus suis ecclesiam de Toge Monasterio (2) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet et totum honorem quem est infra cruces liberaliter pro redemptione animarum suarum et omnium parentum suorum ad salvetatem faciendam et W. de Podio (3) et Petrus de Exarto promiserunt hobedientiam Deo et hospitali de Jherusalem in eodem villa et si eam frangebant emendent se laudatione proborum hominum et ibi ambo habeant victum et vestitum.
Hoc fuit facto consilio Aimerici de Murello et Calvetus de Vesad et fratres ejus dederunt similiter Deo et hospitali hoc totum quod ibi habebant excepto tres casales qui dant eis censum XII deniers et Bernardus de Goz (4) et Cenebrunus dederunt similiter Deo et hospitali hoc totum honoris quod habebant infra cruces.
Signun Ademarus de Toges et Bernardus de Goz et Calvetus, monacus, et alii quamplures qui hujus rei sunt testes.
1. Le Pin-Murelet, commune du canton Rieumes.
2. Toumoustin, lieu dit, commune de Lautignac, canton Rieumes Cf. cependant charte de Fonsorbes (Du BOURG, OUV. cit., pièce XXVIII, p. XXII) ; l’identification est rendue presque certaine par la charte n° 32.
3. Sans doute Pouy-de-Touges, commune du canton Le Fousseret.
4. Goux, métairie commune Labarthe, canton de Muret.


VI. — Donation du fief de Savères
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Rieumes - 31

Savere
Domus Hospitalis Savere

Bilisens da Ravidana et infantes ejus dederunt Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo hospitalario et ceteris fratribus honorem de Savere (1) licet erbam et aquam, lignea, boscos et loca molinaria et omnes homines et medietatem totius agrarii et totum honorem ad villam faciendam libere et in omnibus hominibus ville qui habet .I. par boum det .I. sextarium de frumento et qui habet .I. bovem dimidium sextarium et qui non habet bovem det .I. quartam de frumento et parrochiani promiserunt se daturos decima de quocumque laboraverint et sabbata veniant in adjutorio ecclesie de totis mansionibus .I. sextarium de milio et guardam, de ovibus et de porcis et de furno ; de honore Herema (2) mittat Forcius quoscumque homines poterit et sint de hospitali et nullus homo allevet decimum neque agrarium sine suo homine et si faciebat dedisset ei V solidos justiciam ; insuper W. de Toges dedit Fortoni et suis infantibus libere sine agrario tot honoris quot rumpere et laborare poterint et prior de Vernosulo (3) dedit Deo et hospitali de Jherusalem liberaliter ecclesiam de Savere et hoc quod pertinet ad ecclesiam cum duabus partibus decimi et monacus retinuit terciam partem ad opus sui. Hoc totum donum fuit factum consilio Calveti de Toges.
Signum : Raimundus de Marcamaso ; signum Bonetus de Savera et Garsia de Pesanttis et W. Talad, qui hujus rei sunt testes.
1. Savères, commune du canton Rieumes.
2. Sans doute Salerm ; cf. n° 9 où le même Fortius doit être cité.
3. La Vernose, commune du canton de Rieux.


VII. — Donation de l’église de Lussan et du fief y attenant
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Le Fousseret - 31

Lussan-Adeilhac
Domus Hospitalis Lussan-Adeilhac

Fortanerius, comes de Benca (1), dedit Deo et Hospitali de Jherusalem et Geraldo et Fortoni et ceteris fratribus pro redemptione animarum patris sui et matris et omnium parentorum suorum dominationem ecclesie de Luceano (2) et hoc totum quod pertinet ad ecclesiam et in mercato dedit in unaquaque justicia clamoris IIII d. justiciam tantum donec talem acaptationem donent hospitalario qualem debebant dari comiti de Benca. Hoc donum fecit liberaliter sine dolo et per qualem convenienciam dedit hunc honorem Fortanerius et alios honores quos sunt in sua dominatione per eodem convenienciam affirmavit donum predicti honoris et dedit Raimudus Guillelmus, nepos ejus, et Arnaldus Raimundus d’Espel dedit Deo et hospitali de Jherusalem et fratribus hospitalis libere hoc totum quod habebat honoris infra lapides terminarias et vestigia sancti Martini XII perticas de ambobus partibus per viam ad casalia salvetatis facienda et terciam partem decimi predicte ecclesie.
Et Odo, abbas de Lesato (3), consilio congregationis Sancti Petri, dedit Deo et hospitali de Jherusalem et totis confratribus hospitalis totam ecclesiam de Luceano et hoc totum quod pertinet ad ecclesiam excepto terciam partem decimi et terciam partem agrariorum et excepto terciam partem cimiterii de parrochianis naturalibus ipsius ville et excepto terciam partem primiciarum de festivitate Sancti Johannis usque ad festivitatem omnium sanctorum ; hec tercia pars est de blad et de vino et Arnaldus de Berad (4) fratres ejus dederunt Deo et hospitali predicto libere hoc totum quod habebant in ecclesia de Luceano et hoc quod pertinet ad ecclesiam. Hoc donum fuit factum in presentia dompni archiepiscopi Ausiensis et episcopi Comenne.
Signum : Garsia, abbas de Pairiciano (5) et Gali Delz (6) et alii quamplures qui hujus rei sunt testes.
1. Benque, commune du canton Aurignac.
2. Lussan-Bouconne, aujourd’hui Lussan-Adeilhac, commune du canton Le Fousseret.
3. Eudes II de Bajeras, abbé de Lézat de 1111 à 1127.
4. Berat, commune du canton de Rieumes.
5. Peyrissas, commune du canton d’Aurignac, prieuré dont les seigneurs de Benque avaient la villicatio.
6. Eoux, commune du canton d’Aurignac.


VIII. — Donation de l’Eglise de Saint-Pé d’Ares et de la moitié de l’église de Magneulles.
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Saint-Pé-d’Ardet - 31

Saint-Pé d’Ares
Domus Hospitalis Saint-Pé d’Ares

W. de Barneras et Bernardus de Palmers (1) et Geralda de Palmers et Arnaldus de Fonzmaia et Raimundus Amelius de Maniulas et Fortius de Barta dederunt Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo hospitalario et Fortio et ceteris fratribus hospitalis liberaliter ecclesiam sancti Petri d’Aras (2) et totum quod pertinet ad ecclesiam et de uno rivo usque ad alterum et podium de Faiola sicuti aqua versat versus ecclesiam et de Toge (3) usque ad Serram (4) ad salvetatem faciendam pro redemptione animarum eorum et.omnium parentum suorum et W. Guibilonus et Seneros et Arnaldus de Fontmaia et Ramundus Amelius per eodem supradictam convenientiam dederunt similiter Deo et hospitali et omnibus confratribus hospitalis libere medietatem ecclesie sancte Marie de Maniulas (5) et medietatem totius decimi et de toto honore qui est inter cruces medietatem agrariorum.
Hoc totum fuit factum cum consilio Senero de Junced.
Signum : W. de Costens et Raimundus Amelius de Meniulas atque Raimundus de Baneras qui hujus rei sunt testes.
1. La Bastide-Paumès, commune du canton de l’Isle en Dodon.
2. Saint-Pé d’Ares, chapelle, commune de Fabas, canton L’Isle en Dodon.
3. Le Touch, rivière.
4. Serre, ruisseau qui passe dans la commune de La Bastide-Paumès.
5. Maniules ou Magneulles, lieu-dit près de Fabas, (Cassini).


IX. — Donation de l’église de Salerm et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Salherm - 31

Salerm
Domus Hospitalis Salerm

Fortius de Clauso et uxor sua et infantes eorum et Bernardus Boarius, consanguineus eorum, dederunt Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo hospitalario et fratribus hospitalis libere ecclesiam Sancte Marie de Heremo (1) et hoc quod ad ecclesiam pertinet et ideo debent censum omnique anno V solido reddere Hospitali et medietatem agrariorum.
Signum : Willelmus Bernardus de Poz (2) et W. Daos (3) et plures alii qui sunt testes.
1. Il ne s’agit pas de Sainte-Marie du Désert, monastère, commune de Bellegarde du canton Cadours, ni du Lherm, commune du canton Muret, mais plutôt de Salerm (paroisse dont le vocable est bien Sainte-Marie), commune du canton de L’Isle-en-Dodon.
2. Pouze, lieudit commune Martres, canton, Cazères.
3. Sans doute Eoux, cf. charte n° 5.


X. — Donation des fiefs de Saint-Pé et de Saint-Frajou (1)
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: l’Isle-en-Dodon - 31

Saint-Frajou
Domus Hospitalis Saint-Frajou

Breve de honore Sancti Petri (2) et Sancti Fraiulfi (3) quem dedit Bernardus Abbas et filii sui Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et Fortini et Raimundo de Clauso et ceteris fratribus hospitalis de unoquodque casale IIII denarios servitium et IIII denarios justiciam et extra casales et de vineis et terris dominicatis sancti Petri dederunt totum agrarium ad eorum custodiam pro animabus suis et omnium parentum suorum et pro illis animabus qui prius dederunt istum predictum honorem ad sanctum Petrum et iterum dederunt isti predicti de eorum domeniadura dua aripenta vinearum et totam culturam de casals libere et insuper ad unum de fratribus hospitalis cum socio suo et caballo manducare et bibere.
Istud donum fuit factum in manu Bertranni Comennarum episcopi vidente Arnaldo (4), comite de Astaraco et consilio Bernardi (5) fratris sui, comitis de Astaraco et consilio Bernardi Amelii de Godor.
Facta carta in secunda feria, kalendas XII et luna XX et insuper dederunt libere de toto honore qui est infra crucem sancti Fraiulfi totum agrarium.
1. D’après les indications chronologiques la charte doit être du 21 décembre 1103 (supra, page 28).
2. Peut-être Saint-Pé-Delbosc, ou Saint-Pé d’Ares, supra, page 92.
3. Saint-Frajou, commune du cantont de l’Isle-en-Dodon.
4. Arnaud, comte d’Astarac, mort avant 1124.
5. Bernard, son frère, mort aussi avant 1124.


XI. — Donation de l’église de Senarens et de toutes ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Le Fousseret - 31

Senarens
Domus Hospitalis Senarens

Rogerius de Dalbs et Isarnus, frater ejus, et W. FICIA, et Ricarda uxor ejus et Bernardus Anerius et W. frater Raimundi de Bataled et Dodo de Flacedeto dederunt Deo et sancto Sepulcro et hospitali Jherusalem et Geraldo ospitalario et ceteris fratribus hospitalis ecclesiam sancte Perpetue de Senarencs (1) et totum, quod pertinet ad ecclesiam liberaliter et debent similiter facere dare ad omnes heredes qui partem ibi clamabant et dederunt iterum dua aripenta vinearum et terras ad unum par boum tot quod laborare poterint per quodque annum et inter terminia crucis totum agrarium.
Signum : Raimundus Astar et Arnaldus Raimundi de Senarencs et Eiz de Senarencs qui hujus rei sunt testes.
1. Senarens, commune du canton de Le Fousseret.

XII. — Donation de l’église de Saint-Orens de Lahage
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Cazères - 31

Lahage
Domus Hospitalis Lahage

Ademarus de la Faia (1) et Arnaldus, filius Raimundi de Faia et Rogerius de la Faia et Arnaldus de Faia et Arnaldus de Faia et Bernardus de Sabola (2) consilio Bernardi, abbatis de Bergona (3), dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et Fortio et totis confratribus hospitalis liberaliter pro redemptione animarum eorum et omnium parentum suorum ecclesiam sancti Taurini (4) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet et totam terram cum bosco et aqua de una cruce usque ad aliam sine ulla retinentia.
Signum : Godafredus de Murello et W. Ato de Legmundo (5) et alii quamplures qui hujus rei sunt testes.
1. Lahage, commune du canton de Rieumes.
2. Peut-être Sabouères, lieu-dit près de Lahage.
3. On peut penser au monastère de Berdoues, mais l’identification demeure douteuse, puisque celui-ci ne devint abbaye qu’en 1134.
4. Il existe un Saint-Orens, lieu-dit, commune de Montesquieu-Guitaut ; mais le vocable de l’Eglise de Lahage étant Saint-Taurin ou Saint-Orens nous croyons l’identification plus vraisemblable.
5. Sans doute Laymont, canton de Lombez, Gers ; cf. n° 13 et 18.


XIII. — Donation de l’église de Calaoué ou Calmont
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Frontignan-Savès - 31

Calaoué
Domus Hospitalis Calaoué

Bernardus de Cadelano (1) et soror ejus, nomine Arnalda, et Raimundus Arnaldus, filius ejus et Esquiva de Cadelano et Raimundus Ariolis, filius ejus et Arnaldus Trunnus et uxor ejus, Florentia Despaor (2) et Ademarus Despaor et Boniciolus et Bernardus de Podio et Petrus de Podio et uxor sua dederunt libere ecclesiam de Calmont (3) et hoc quod ad ecclesiam pertinet et totam terram de Gualdroa usque ad flumen de Alsoa (4), ad salvetatem faciendam, et boscum et erbam et piscatoria et dua aripenta de terra ad vineam faciendam et aquam et unum locum mollini et lignam et pascua, exitum et introitum pro redemptione animarum eorum et parentum eorum Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et Fortoni ceterisque confratribus hospitalis ; hoc totum dederunt quod ibi habebant sicuti degatum est et totum agrarium de pane et de vino et de pomis et de nucibus et de lino.
Signum : Ademarus Despaor et Rogerius de Legmundo et W. Ato de Flacedeto et plures alii qui ibi aderant qui hujus rei sunt testes.
1. Sans doute, Calaoué, château près de Frontignan-Savès, commune du canton de l’Isle-en-Dodon.
2. Espaon, commune du canton Lombez, Gers.
3. Calmont, il n’existe aucun lieu-dit de ce nom proche de l’Aussoue ; on peut penser à Sauvimont, Gers, canton Lombez.
4. L’Aussoue, ruisseau né près de Saint-Frajou et qui se jette dans la Save.


XIV. — Donation du fief de Anérac, à Mauvezin de l’Isle
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Mauvezin

Mauvezin
Domus Hospitalis Mauvezin

Arnaldus Raimundus de Baulag et Bartella et Senero de Junceto (1) et Jordanus de Tauruceano et Raimundus Bernardus, frater ejus, et Garsia Arnaldus de Barta et Porcellus et Bellotus atque Arnaldus de Barta (2) dederunt Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et ceteris fratribus hospitalis pro redemptione animarum eorum et omnium parentum suorum in honore de Aneraco (3) tot casalia quot hedificare poterint unum quodque de XX perticis licet de podio rivelli usque ad portam castelli Barte et casales habeant de longo XX perticas et VI de lato et de Alsona (4) usque ad podium Mansi Anerii.
Hoc totum dederunt liberaliter ad salvetatem faciendam et Raimundus W. abbas de Sancto Saturnino (5) et alii seniores illius loci dederunt Deo et hospitali quod semper habeat comestionem in claustro de Aneraco unus ospjtalarius et dederunt medietatem agrarii de una cruce usque ad aliam et totum censum de eodem villa et acaptationes atque justiciam libera.
Signum : Godafredus et Raimundus capellanus et R. Bernardus Diso et Ainardus d’Aneraco qui hujus donationis sunt testes.
1. Joncet ou Jounset, lieu-dit de la commun de de Mauvezin.
2. Sans doute Labarthe, commune du canton de Muret.
3. Mauvezin de l’Isle, commune du canton l’Isle-en-Dodon ; l’église de Mauvezin s’appelle Saint-Paul de Anerac (Cartulaire de Saint-Sernin, page 362).
4. L’Aussoue, qui passe à Mauvezin.
5. Eudes II Guillaume, abbé de Saint-Sernin de 1117 à 1139.


XV. — Donation de la moitié de l’église de Molas
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Puymaurin - 31

Molas
Domus Hospitalis Molas

Calvetus de Toges et Arnaldus Trunnus et W. de Tidaco et uxor ejus et Gualterius de Ananis (1) et Petrus, filius ejus, et W. de Banedis dederunt Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo hospitalario et Fortoni ceterisque fratribus hospitalis medietatem ecclesie de Vallemolaria (2) et medietatem de hoc quod ecclesiam pertinet et W. de Baneriis (3) dedit ex sua parte medietatem oblationis altaris et terciam partem decimi et medietatem de hoc quod ad ecclesiam pertinet libere et seniores predicti et homines ipsius ville dederunt tot casalia quot ibi hedificare poterint extra vineas et totum censum et de una cruce usque ad aliam decimum et agrarium de terris et vineis et nucibus redemptione animarum suarum et omnium parentum suorum.
Signum : Dodo de Flacedeto qui est testes.
Insuper dederunt devesum de Castanariis (4).
Signum : Mancipus, prior de Martris (5) et Ato de Valle et Mancipus qui sunt testes.
1. Anan, commune du canton de l’Isle-en-Dodon.
2. Molas, commune du canton de l’Isle-en-Dodon.
3. Sans doute Baneras, lieu-dit à la limite des communes de Huos, canton Barbazan et de Cier de Rivière.
4. Sans doute Cassagnabère, commune du canton d’Aurignac.
5. Prieur de Martres (supra, page 29).


XVI.— Donation de biens-fonds à Cassas et à Lilhac
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Esparron - 31

Lilhac
Domus Hospitalis Lilhac

Santius de Serauta (1) et Odo, consanguineus ejus, et Espanus, filius Odonis, dederunt villam francam ad salvetatem faciendam liberaliter sine retinentia Deo et sancto Sepulcro et hospitali Jherusalem et Geraldo et Fortio de Altafaia (2) ceterisque confratribus hospitalis pro redemptione animarum suarum et omnium parentum eorum et ibi Santius de Cassas et Bernardus, frater ejus, et Arnaldus de Cassas, filius Raimundi Amelii et frater ejus dederunt similiter Deo et hospitali de Jherusalem et confratribus illius loci totum decimum de Cassas et casales de Liliag (3) libere redemptione animarum eorum et omnium parentum eorum.
Hoc donum fecerunt omnes consilio parentum eorum qui affirmaverunt hunc predictum donum.
Signum : Raimundus de Claudo et Garsia de Heremo (4) qui sunt testes de donatione Santii et Odonis et Espani, filii sui cum pluribus aliis ; signum Santius de Rauta et Espanus, nepos ejus et Raimundus Calvetus qui habebat partem in honore qui sunt testes de donatione Santii et Bernardi et Arnaldi de Cassas et fratris ejus.
1. Sarraute, ruisseau et lieu-dit commune de Salerm, canton l’Isle-en-Dodon.
2. Cf. supra. page 50.
3. Lilhac, commune du canton l’Isle-en-Dodon.
4. Salerm, cf. n° 9.


XVII. — Donation de l’église de Saint-Laurent et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Toulouse, Canton: Aurignac - 31

Saint-Laurent
Domus Hospitalis Saint-Laurent

Bernardus de Beca (1) dedit liberaliter Deo et hospitali Jherusalem et Gerajdo atque omnibus fratribus illius loci, ecclesiam sancti Laurentii (2) de Barta Otario (3) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet et totum honorem ad villam faciendam quem ibi habebat de Anera (4) usque ad rivum de Claraco (5) excepto IIIIor casales quos ibi retinuit in domino et dedit medietatem agrarii et decimi in honore de Claraco (6) et inter crucem de venatione scapulam porci et cimarium cervi et caprolis et Arnaldus de Borna et Bernardus de Abatud (7) et W. de Cuno (8) et Arnaldus de Monte Bardone (9) dederunt similiter totum honorem quem ibi habebant in honore de Barta extra duos casales et unam vineam quam illic retinuit Arnaldus de Montbardo et excepto alios tres casales quos ibi retinuerunt Arnaldus de Borna et Bernardus de Abatud et W. de Cuno et similiter Rogerius de Aulone (10) et Bernardus et infantes eorum dederunt totum honorem quem habebant apud Bartam.
Hoc donum fecerunt omnes Deo et hospitali Jherusalem liberaliter redemptione animarum eorum et parentum suorum.
Signum : Santius Garsia de Borna et Arnaldus de Borna et Arnaldus Hebrinus et Galinus de Seador (11) qui hujus rei sunt testes.
1. Bernard comte de Benque de 1090 à 1105 (JAURGAIN, La Vasconie, tome II, page 297).
2. Hameau, commune Cassagnabère, canton de Aurignac.
3. Berdot, lieu-dit, tout près de Saint-Laurent.
4. La Nère, ruisseau qui passe à Cassagnabère.
5. Clairac, sans doute ruisseau non dénommé, qui arrose le terroir de Clairac ; cf. n° 19.
6. Clairac, lieu-dit, commune de Cassagnabère.
7. Labatut, métairie, commune de l’Isle-en-Dodon.
8. Lieu dit, commune Lussan-Adeilhac.
9. Montbardon, commune du canton Masseube, Gers.
10. Aulon, commune du canton Le Fousseret.
11. Sans doute Ciadoux, commune du canton Boulogne.


XVIII. — Donation de l’église de Saint-Martin d’Aries et de ses possessions
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Toulouse, Canton: Aurignac - 31

Layrisse ou Aries
Domus Hospitalis Layrisse ou Aries

Ato de Ponte et filius ejus et Garsia de Luponero et uxor ejus et infantes eorum et W. de Martina et uxor ejus et infante eorum et Bernardus suus cognatus dederunt Deo et hospitali de Jherusalm et Geraldo et ceteris confratribus hospitalis libere ecclesiam sancti Martini de Lrieto (1) et totum hoc quod ad ecclesiam pertinet et Thoc quod ibi habebant milites de Bartella (2) dederunt similiter libere et Godafredus dedit hoc quod ibi habebat similiter et de cruce usque ad aliam totum agrarium ad orum custodiam licet hospitalis. Signum : W. Ato de Legmundo (3) et Romeus et Bonus homo de Cepeta (4) qui sunt testes.
1. Sans doute Ariès (ou Layrisse), commune de Cassagnabère.
2. La Bartelle, commune et canton de Léguevin.
3. Laymond, cf. supra, charte n° 12.
4. La Cépède, lieu-dit près de Marignac-Laspeyres, canton Cazères-sur-Garonne.


XIX. — Donation de l’église de Sainte-Foy de Cuberturis
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Toulouse, Canton: Aurignac - 31

Sainte-Foy
Domus Hospitalis Sainte-Foy

Romeus de Cardeliaco (2) dedit liberaliter sanctam Fide de Cuberturis Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo hospitalario ceterisque confratribus hospitalis pro remedio anime sue et parentorum suorum.
Hoc donum fuit factum in presentia dompni B. Comennarum episcopi.
Signum : Bernardus de Sancto Jurio (3) et Guillelmus de Sancto Saturnino, qui sunt testes.
1. Cet acte a été publié par Léon CIEUTAT, Sancta Fides de Cuberturis dans Revue de Comminges, 1905, page 245-248 qui demandait où était situé ce lieu ; la réponse est fournie par un acte du Cartulaire de Conques, page 66, n° 68 (1061), qui s’exprime ainsi : « ecclesiam de Claraco quae dudum vocata est Cuberturas. » Il ne s’agit pas de Clarac, commune du canton Montréjeau, comme l’indique l’éditeur du cartulaire de Conques, mais plutôt (supra, charte n° 17) d’un lieu dit de la commune de Cassagnabère, voisin d’Aurignac ; le nom de Sainte-Foy est encore porté par un quartier d’Aurignac.
2. Cardeillac, commune du canton de Boulogne.
3. Saint-Jory, commune du canton de Fronton.


XX. — Donation de l’église de Martisserre et de biens-fonds
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Mirambeau - 31

Martisserre
Domus Hospitalis Martisserre

Espanus de Maurencs (1) dedit deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis confratribus hospitalis libere ecclesiam sancti Martini Serre (2) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet pro redemptione anime ejus et omnium parentum ejus et Petrus de Crotela dedit similiter IIIIor casales et W. Amelius et Eiz de Palatio et toti parrochiani vel homines qui manent in eodem villa de unoquoque casale IIIIor d. censum et IIIIor d. de justitia. Signum : Ademarus Despaor et Arnaldus, frater ejus, et Bernardus de Marestan (3) et Garsionus de Bilaco atque Enardus de Mornencs et plures alii qui sunt testes.
1. Maurens, commune du canton de l’Isle-Jourdain, Gers.
2. Martisserre, commune du canton de l’Isle-en-Dodon.
3. Marestaing, commune du canton l’Isle-Jourdain, Gers.


XXI. — Donation de l’église et du fief de Saint-Paul de Bouillac
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Agassac - 31

Bouillac
Domus Hospitalis Bouillac

Arnaldus Raimundus de Baulag, et Seneros, frater ejus dederunt libere Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et omnibus fratribus hospitalis pro remedio anime eorum et patris et matris et omnium parentorum eorum hoc totum quod habebant in ecclesia de sancto Paulo de Baolag (1) et hoc totum quod ibi habebant ad villam faciendam per casales et eodem modo dederunt liberaliter Deo et hospitali Jherusalem Bonetus de Baolag et W. frater ejus et mater eorum hoc totum quod habebant in ecclesia predicta sancti Pauli de Baolag et Raimundus Compater pro remedio anime sue hoc totum quod habebat in predicta ecclesia et Garsia de Baolag et Raimundus filius ejus et Raimundus nepos suus dederunt similiter Deo et hospitali hoc totum quod habebant in predicta ecclesia sancti Pauli et Petrus Enardus et Raimundus Enardus et Fortius, filius ejus, dederunt similiter Deo et hospitali hoc totum quod habebant in ecclesia predicta sancti Pauli de Baolag et Bonetus de Baolag et W. frater ejus dederunt iterum totum honorem eorum ad villam faciendam per casales libere excepto unum servitium de IIIIor panibus et de IIIIor d. et de IIIIor sextariis de civata ; et sicut terra est bodulata de cruce in crucem dederunt omnes totum agrarium de blad et de lino et medietatem agrariorum vindemie et item Arnaldus Raimundus et Seneros, frater suus, dederunt Deo et hospitali similiter totum decimus de Bores liberaliter.
Signum : Raimundus de Claudo et Sancius de Sancta-Maria et Forcius de Cabanis et alii quam plures qui hujus rei sunt testes.
1. La charte n° 14 situe ce lieu près de Mauvezin ; sans doute Bouillac château en ruines, commune d’Agassac, canton l’Isle-en-Dodon.

XXII. — Donation de l’église de Saint-Sernin de Larcan
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Agassac - 31

Larcan
Domus Hospitalis Larcan

Doatus de Montealto (1) et W. clericus de Sancto Saturnino et W. consanguineus ejus et Raimundus de Arcano et W. Enardus cognatus ejus et Garsia Aner dederunt libere Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et ceteris fratribus hospitalis ecclesiam sancti Saturni de Arcano (2) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet pro remedio animarum eorum et omnium parentorum eorum et Donatus et Fortetus de Arcano et toti parrochiani ipsius ville dederunt libere per viam tot casales quot ibi habebant et quot hedificare poterint et medietatem agrariorum de una cruce usque ad aliam ad eorum custodiam et ad unum par boum terram satis ad arandum et Auriolis Santius dedit similiter ad faciendum terram hereman satis ad hospitalem ultra Anoa (3) quot arare possit unum par boum.
Signum : Arromeus de Cardeliaco (4) et Galinus de Seador (5) et Bernardus d’Aulone (6) qui sunt testes.
1. Montaut, hameau de la commune de Cazeneuve-Montaut, canton Aurignac.
2. Larcan, commune du canton Saint-Gaudens.
3. La Noue, rivière qui passe à Larcan.
4. Déjà nommé charte n° 19.
5. Nommé, charte n° 17.
6. Aulon, commune du canton d’Aurignac.


XXIII. — Donation de l’église de Saint-Pierre de Labrande
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Le Fousseret - 31

Casties-Labrande
Domus Hospitalis Casties-Labrande

W. de Lebranis et filius ejus et Garsia Faber et W. filius suus et Raimundus nepos et Garsia Ato de Lebranis et filii ejus et Aldiarda, filia Sancionis, dederunt libere pro remedio animarum earum et omnium parentorum ecclesiam sancti Petri de Lebranis (1) et hoc totius quod ecclesie pertinet Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis confratribus predicti hospitalis et de hominibus naturalis qui casalia tenent de una porta usque ad aliam dant censum XX solidos et illi homines extranei qui venerint stare per salvetatem in predictis casalibus vel in aliis donent medietatem servitii hospitali et alteram medietatem donent eorum senioribus.
Signum : Bernardus de Montepesato (2) et alii seniores illius castri concederunt et dederunt hunc predictum donum liberaliter Deo et hospitali Jherusalem.
Signum : Brunetus Capellanus et Garsia Santius et alii vicini et ipse Garsia Faber qui hujus rei sunt testes.
1. Labrande, hameau de la commune de Casties-Labrande, canton Le Fousseret.
2. Montpezat, soit seigneurie du territoire de Saint-Martory, soit château de la commune de Larcan.


XXIV. — Donation du fief et de l’église de Saint Caner
1. Non identifié.
Gaufridus de Montepesato, uxor ejus et filli eorum et Ademarus et filius ejus et W. de Montepesato et Poncius de Montepesato et Arnaldus Bafetus, filius ejus et Fedacus dederunt ecclesiam sancti Caneri et sancti Martini (1) libere Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis confratribus hospitalis et totum hoc quod ad ecclesiam pertinet et totum honorem de sancto Canere ad villam faciendam per usum salvetatis pro remedio animarum suarum et omnium parentorum eorum et juxta casalem Calveti terram dominiam propriam ad hospitalem de una gutta rivi usque ad aliam et in undecim casalibus de unoquoque casale III sextoria de blato, unum de frumento et alium de fabis et alterum de milio et in totis alteris casalibus totum agrarium.
Signum : Raimundis Eitius et Santius de Gasaca et Calvetus Santius et quamplures qui hujus rei sunt testes.
Per qualem converiientiam dederunt sanctum Caner, per talem dederunt medones Ademarus de Montepesato et W. Frater ejus videntis his suprascriptis.
1. Non identifié.

XXV. — Donation de l’église et du fief de Sarracatieu
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Cazeneuve-Montaut - 31

Sarracatieu
Domus Hospitalis Sarracatieu

Illud donum quod Santius Ato fecit Deo et sancte Marie de Casanova (1), Raimundus Bernardus et Raimundus Odo et filii eorum et Bertrandus, Comennarum episcopus dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo, hospitalario ; et ceteris fratribus hospitalis et dederunt iterum in alio eorum honore de unoquoque casale censale IIII denerios et justiciam et totum viciniage et aquam cum molinare et agrarium de tota ruptione boscorum et Bernardus de Bosi (2) dedit similiter Deo et et hospitali totum agrarium sicuti Anoa (3) vadit et Serram Castelli (4) et de Serracatiu usque ad Lubartiga.
Hoc donum fecerunt predictum et ecclesiam predictam cum hoc quod ad ecclesiam pertinet amore Dei et remedio animarum eorum et omnium parentorum suorum.
Signum : Bernardus d’Aulone et Garsia d’Aurinag (5) et Calvetus, filius ejus, et alii plures qui hujus rei sunt testes (6).
1. Hameau de la commune de Cazeneuve-Montaut, canton d’Aurignac.
2. Bouzin, commune du canton d’Aurignac.
3. La Noue, rivière.
4. Sarracatieu (carte d’Etat-Major et IGN) ou Saracalieu (Cassini), hameau tout proche de Cazeneuve.
5. Aurignac.
6. Saint Mondon, en marge de la copie qu’il a faite de cette pièce, mentionne qu’il s’agit de la suite de l’acte de donation par lequel Sans Aton aurait disposé du fief de Cazeneuve pour l’établissement d’une collégiale entre 1005 et 1010 ; ce renseignement lui aurait été fourni d’après un cartulaire de l’Ordre de Saint-Jean de 1120 existant aux Archives du Vatican.


XXVI. — 1117, 13 août. Donation des fiefs de Bouzin, Boussan et Pérar
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Aurignac - 31


Domus Hospitalis Boussan

Notum sit omnibus hominibus legentibus et audientibus quod Fortanarius, comes de Burgiaco (1) et Raimundus Guilelmus atque Petrus Raimundus dederunt honorem de Bulsano (2) vel de Peraro (3), sive de Bosulino (4), quod ibi habebant licet justiciam et scapulam atque cimarium de tota venatione apris et cervi et aquas et piscarias, loca mollinaria et nemora et agrarios et herbas et exitum atque introitum liberaliter Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et omnibus confratribus hospitalis pro remedio anime eorum et omnium parentorum suorum et per eodem convenientiam dedit similiter Galinus Delz (5) cum filiis suis et per eodem convenientiam Bernardus de Perar et Petrus frater ejus et W. de Bosolino dederunt ecclesias cum eorum progenie et honores ecclesiasticas licet decimum et primiciam et agrarios de Perare et de Bosolino ad eorum custodiam tot quot terminum est ex totis partibus et dederunt similiter tot casaleras quot ibi hedificare poterint et totum ported integrum in dominio de ripas de Luja (6) usque ad Aiolinum sicuti terminum est de Aurinag (7) et per eodem convenientiam Bernardus Odo de Godor dedit similiter decimum et agrerium de sua honore Bugatelli et Bernardus Garmundus dedit similiter agrerium de suo honore et Garsia de Oriniaco et filii sui dederunt terciam partem decimi intus crucis et totam primiciam atque totum agrariuln.
Idus augusti, natalis sancti Ypoliti Luna XII fuit ista carta scripta scilicet in presntia ipsius comitis jet omnium donatorum.
Signum : Arnaldus W. de Labartella.
Signum : Bernardus de Sancto-Fraiulfo (8).
Signum : Odo de Serauta (9).
Hoc fuit factum consilio B. Covennarum episcopi, regnante Rogerio comite et item Guillelmus de Bosolino dedit hospitali libera duodecim dinaratas de terra et de vinea et Girbertus de Argilariis et fratres ejus et consanguine dederunt similiter totum agrerium intus crucis.
1. Fortanier, comte de Bourgeac ou de Benque, supra, page 29.
2. Boussan, commune du canton d’Aurignac. (Au-dessus d’Aurignac, carte de l’IGN).
3. Pera ou Perar, lieu-dit, supra, page 50.
4. Bouzin, commune du canton d’Aurignac. (En dessous d’Aurignac, carte de l’IGN).
5. Eoux, commune du canton d’Aurignac.
6. La Louge, rivière qui passe à Boussan.
7. Aurignac.
8. Saint-Frajou.
9. Supra, charte n° 16.


XXVII. — Donation de l’église de Saint-Amans de Francon et de ses possessions
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Le Fousseret - 31

Francon
Domus Hospitalis Francon

Raimundus Bernardus Disol et Ursetus, frater ejus et omnes alii fratres eorum et Arrufatus, eorum consanguineus, dederunt ecclesiam santi Amantii de Francor (1) Deo et hospitali de Jherusalem et Geraldo et totis fratribus predicti hospitalis cum hoc toto quod ecclesie pertinet et cum medietate decimi liberaliter et isti seniores et Vitalis de Francore dederunt libere in eodem villa tot casalia quot ibi populare poterint et intus crucem totum agrarium excepto domeniaturas terre militum cum eorum proprio aratrice.
Signum : Bonus Mancipus, prior de Martris, et Poncius de Poiole et Raimundus de Raeda (2), presbiter, qui hujus rei sunt testes.
Hoc dederunt redemptione animarum suarum et omnium parentum eorum.
1. Francon, paroisse dont le vocable est Saint-Amans, canton de Le Fousseret.
2. Rouède, lieu dit, commune de Le Fousseret.


XXVIII. — Donation du fief d’Alan
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Aurignac - 31

Alan
Domus Hospitalis Alan

Bertrandus, Covenne episcopus et Fortanerius de Benca et Raimundus Guillelmus, nepos ejus, dederunt libere Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis fratribus hospitalis ad salvetatem faciendam Alanum (1) et in unoquoque casale illius ville IIII denarios censum et justiciam et acaptationes et quisquis homo qui ibi laborat cum uno pare boum det I sext. frumenti et alterum sext. de vino et qui habet unum bovem det dimidium sextorium frumenti et dimidium vini et ille qui non habet bovem det I quarteriam frumenti et quarterium vini et hospitalariis qui ibi venerint comestionem.
Hoc dederunt pro remedio animarum eorum et omnium parentorum suorum.
Signum : Gualterius de Alano et W. de Poz (2) et W. de Bozolino (3) qui hujus rei sunt testes.
1. Alan, commun du canton de Le Fousseret.
2. Pouze, lieu-dit, commune de Martres.
3. Bouzin.


XXIX. — Donation de l’église de Saint-Jean de Capdenier
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton : Marignac-Laspeyres - 31

Capdenier
Domus Hospitalis Capdenier

Martinus de Capite Denario et Albarus dederunt ecclesiam sancti Johannis de Capite Denario (1) et hoc totum quod ad ecclesiam pertinet et boscum quod ibi habebant totum ad integrum cum terra ad salvetatem faciendam usque ad flumen Gironis (2) liberaliter sine retinentia Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo hospitalario et omnibus fratribus hospitalis pro remedio animarum eorum et omnium parentorum suorum et quod inde faciant garantiam ex omnibus amparatoribus.
Signum : Ugo de Conchis et Bonetus Belengarius et Raimundus, de Agassac (3) et Gauzbertus de Capite Denario et Auriolus qui hujus rei sunt testes.
1. Non identifié ; la sauveté doit se trouver près de la Garonne et sans doute sur les actuelles communes d’Arnaud-Guilhem ou de Marignac-Laspeyres ; peut-être le souvenir en est-il gardé dans le lieu-dit de l’Hôpital, au sud de Marignac. (Il y a Rue Pons Capdenier à Toulouse).
2. Il ne peut s’agir du Girou : sans doute la Garonne.
3. Agassac, commune du canton de L’Isle-en-Dodon.


XXX. — Donation du bois de La Fajole
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Commune: Arnaud-Guilhem - 31

La Fajole
Domus Hospitalis La Fajole

Raimundus W., abbas Sancti-Saturnini et Ugo de Conchis et Munio consilio conventus ejusdem loci dederunt libere ad villam faciendam boscum de Lajule (1) quod est juxta Capud Denarium Deo et hospitali Jherusalem et fratribus ejusdem loci excepto medietatem decimi et agrarii et medietatem acaptationis et servitii denariorum quod ibi retinuerunt.
Signum : Raimundus Capellanus, de salvetate Sancti-Egidii (2) et Arnaldus Mascalcus et alii quamplures qui rei sunt testes.
1. Peut-être La Fajole (Cassini), près d’Arnaud-Guilhem. La Hajole (IGN).
2. La Salvetat-Saint-Gilles, commune du canton de Léguevin.


XXXI. — Donation de Saint-Jean de Salvetat-Saint-Gilles
Département: Haute-Garonne, Arrondissement et Canton: Toulouse - 31

Salvetat-Saint-Gilles
Domus Hospitalis Salvetat-Saint-Gilles

Bernardus, comes de Astaraco, et Arnaldus, frater ejus, et Petrus de Pibraco (1) et Raimundus de Pibraco dederunt liberaliter Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et omnibus fratribus hospitalis Jherusalem ecclesiam sancti Johannis de Castellare (2) cum omni eorum honore de Castellare et qui ecclesie pertinet et dederunt eis in dominio motam et terram sicuti vallum mote ducit usque ad Alsonellam (3) et hoc quod ecclesie pertinet in omnibus partibus et casalia quot hedificare poterint excepto agrarium et medietatem defensi bosqui quod ibi retinuerunt predicti seniores et introitum et exitum, boscum et aquas et mollinaria, pascua, ad villam salvetatis faciendam.
Hoc fuit factum consilio Cenebruni de Foldoano (4).
Signum : Bernardus Jordanis et Esquivatus de Istio et Affitanus et Galinus de Columario (5) et plures alii qui hujus rei sunt testes.
Hoc donum fecerunt pro remedio animarum suarum et omnium parentorum suorum et per eodem convenientiam dedit Ugo de Lanvis pro se et pro suis parentibus et Fortanerius de Lanves et Bernardus dederunt similiter libera Deo et hospitali Jherusalem et ceteris confratribus hospitalis homnem eorum honorem qui est infra Alsonela et Cassarag et honorem sancti Johannis, excepto agrarium et duos casales quod ibi retinuerunt pro remedio animarum eorum et omnium parentorum suorum.
Vidente Raimundo de Pibraco et Petro de Pibraco et plures alii.
1. Pibrac, canton de Léguevin, tout près de La Salvetat-Saint-Gilles.
2. Castellar, lieu-dit près de la Salvetat-Saint-Gilles ; on peut penser qu’il s’agit même de cette dernière localité. Il y a aussi un lieu-dit Castéra.
3. L’Aussonnelle, affluent du Touch, qui passe à la Sauveté Saint-Gilles.
4. Foudouas, lieu-dit près de Pibrac.
5. Colomiers, commune du canton de Toulouse (Ouest).


XXXII. — Donation de l’église et du fief de Lautignac
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Rieumes - 31

Lautignac
Domus Hospitalis Lautignac

Scenebrunus de Pino (1) dedit Deo et Sancto-Sepulcro et hospitali Jherusalem et totis fratribus hospitalis libere totum honorem de Altinaco (2) et ecclesiam et hoc quod ecclesie pertinet cum medietate agrariorum et tot casalia quot hedificare poterint et justiciam et terciam partem decimi de heremo pro amore Dei et redemptione animarum ejus et omnium parentorum suorum.
Signum : Bernardus de Goz (3) et Petrus de Goz et Arnaldus Raimundus de Lugia et Raimundusde Marcamaso qui hujus rei sunt testes et item dedit medietatem agrarii de casale Desiderato ,et furnum et faurgam et pastorile porcorum et ovium.
1. Le Pin, commune du canton Rieumes.
2. Lautignac, commune du canton Rieumes.
3. Goux, lieu-dit, cf. charte n° 5.


XXXIII. — Dontion du lieu de Laserre
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Ambax - 31

Laserre
Domus Hospitalis Laserre

Arnaldus Raimundus Desped et filii ejus et Bernardus de Montealto (1) et fratres ejus et Raimundus de Bataled et fratres ejus et Ato Eitio et fratres ejus et Benefacta et filii ejus dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis fratribus hospitalis Serram (2) sicuti decata est et bodulata liberaliter sine retinentia ad salvetatem faciendam et de terris cultis dederunt medietatem agrariorum et de bosquis agrarium et deciman.
Hoc dederunt amore Dei et redemptiona animarum earum et parentorum suorum.
Hoc donum fuit factum in manu Convenarum episcopi B. Signum : Odo, Lesatensis abbas, et Comtet de Comenne et Fortanerius de Benca atque Rogerius de Terciaco (3) qui hujus rei sunt testes.
1. Montaut, hameau de la commune de Cazeneuve-Montaut, canton, Aurignac.
2. Laserre, commune et canton Le Fousseret.
3. Tersac, lieu-dit près de Martres.


XXXIV. — Donation de l’église de Marignac et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Cazères - 31

Marignac
Domus Hospitalis Marignac

W. Fornarius et Bernardus, frater ejus, et Fortanerius d’Aravidana et fratres ejus et Bonus Homo de Sancto Felitio (1) et sui consanguinei et Raimundus Ademarus de Sancto Felitio dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et fratribus hospitalis ecclesiam Sancti Martini de Marnag (2) et hoc totum quod ecclesie pertinet et totum honorem de Marnaco et quod ad eum pertinet ad salvetatem faciendam et boscum ad expletum et aquas et pascua, exitum et introitum, furnos et justiciam et pastorillia ovium et porcorum.
Hoc dederunt liberaliter sicuti superius scriptum est sine retinentia pro remedio animarum suarum et omnium parentum eorum et dederunt terras francas ad unum par boum et venationem francam.
Signum : B. Covennarum episcopus in manu cujus factum est.
Signum : Calvetus de Toges et Petrus abbas de Querelaco et Petrus Sancius de Urseleto qui hujus rei sunt testes.
1. Saint-Elix-Seglan, commune du canton d’Aurignac plutôt que Saint-Elix, commune du canton Le Fousseret.
2. Marignac-Laspeyres, paroisse dont le vocable est encore Saint-Martin commune du canton de Cazères.


XXXV. — Donation de l’église de Lescuns
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Cazères - 31

Lescuns
Domus Hospitalis Lescuns

Maurinus de Martris et Raimundus de Barela (1) et Petrus de Pentencs (2) dederunt villam que dicitur Cuns (3) liberaliter Deo et hospitali Jherusalem et confratribus hospitalis ad salvetatem et Raimundus de Casalos dedit similiter Deo et hospitali hos quod ibi habebat.
Hoc dederunt pro redemptione animarum suarum et omnium parentorum suorum, et Galinus de Cunis et W. frater ejus et Fortius et W. Raimundus dederunt liberaliter Deo et hospitali Jherusalem et habitatoribus ejusdem loci ecclesiam Sancti Petri et Sancti Johannis de Cuno et hoc totum quod ecclesie pertinet pro remedio animarum suarum et omnium parentorum suorum.
Signum : Bonus Mancipus, prior de Martris, et W. Donatus et alii plures qui sunt testes et agrarium infra crucem ; de blato et de lino dederunt similiter.
1. Bareille, lieu-dit et ruisseau, commune de Mondavezan, canton Cazères.
2. Pentens, métairie, commune de Martres.
3. Lescuns, commune du canton Cazères (la paroisse a encore pour vocable Saint Jean Baptiste).


XXXVI. — Donation de l’église de Montoussin et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Muret, Canton: Le Fousseret - 31

Montoussin
Domus Hospitalis Montoussin

Prior de Martris, Bonus Mancipus, consilio. conventus Sancti Saturnini, dedit ecclesiam de Monte Ursino (1) et totum hoc quod ecclesie pertinet liberaliter Deo et Sancto Sepulcro et hospitali Jherusalem et fratribus hospitalis excepto quartam partem decime blati et vini et lini quam ibi retinuit ad opus Sancti Saturnini vidente Vitale de Francore et Espano Dentrare atque Raimundo de Claudo et in eodem loco Vitalis de Francore et Espanus Dentrars dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo hospitalario et fratribus hospitalis villam de Monte Ursino libera et de una cruce ad aliam tot casalia quot hedificare poterint ad salvetatem faciendam et totum agrarium infra unam crucem et aliam et medietatem mollinorum et petrariam francam et terram satis ad unum par boum ad arandum.
Hoc dederunt pro amore Dei et redemptione animarum suarum et omnium parentorum eorum.
Signum : Bonus Mancipus, prior de Martris, et Bernardus de Fustinaco (2) et Ursetus Disol qui sunt testes.
1. Montoussin, commune du canton Le Fousseret.
2. Fustignac, près de Francon, canton Le Fousseret ; cf. J. DECAP, Notes pour servir à la monographie de Fustignac prieuré de Lézat en Comminges, dans Revue de Comminges, 1926, page 161-175.


XXXVII. — Donation de l’Eglise de Brumas et de ses appartenances
Non identifié
Bernardus de Sancta Barcea (1) et Arnaldus, frater ejus, dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et fratribus hospitalis liberaliter ecclesiam de Brumas (2) et hoc totum quod ecclesie pertinet et tot casalia in villa quot hedificare poterint et justiciam et totum agrarium de cruce in cruce et medietatem agrarii vindemie.
Hoc dederunt pro amore Dei et pro remedio animarum suarum et omnium parentorum suorum et dederunt unum casalem liberum cum sua tenentia.
Signum : Servatus de Brumanis et Raimundus, frater ejus, et Raimundus de Maleda qui hujus rei sunt testes.
1. Sainte-Barse, métairie, commune Castelnau-Picampeau, canton Le Fousseret.
2. Non identifié.
Il y a une avenue de Brumas à Layrac, Lot-et-Garonne - 47390.


XXXVIII. — Donation de l’église de Saint-Pé de Balbina et de ses appartenances
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Montgaillard-sur-Save - 31

Saint-Pé-Delbosc
Domus Hospitalis Saint-Pé-Delbosc

Bernardus de Teral et Eitius Garsia et Petrus de Balbina et Petrus Faber et Guillelmus de Balbina dederunt liberaliter Deo et Sancto Sepulcro et hospitali Jherusalem et Geraldo et omnibus fratribus hospitalis ecclesiam Sancti Petri de Balbina (1) et totum hoc quod ecclesie predicte pertinet et terrain totam liberam dederunt de cruce ad aliam ad salvetatem faciendam.
Hanc ecclesiam et hunc predictum honorem pro remedio animarum suarum et omnium parentorum eorum dederunt.
Hoc fuit factum consilio Espani de Teral (2) et se vidente et vidente Arnaldo de Teral et consiliatore.
1. Sans doute Saint-Pé-Delbosc, commune Montgaillard. (cf. n° 40).
2. Hameau, commune Villeneuve-Lécussan, canton Montréjeau.


XXXIX. — Donation de l’église de Saint-Blancard d’Arratz et de ses appartenances
Département: Gers, Arrondissement: Mirande, Canton: Seissan, Commune: Saint-Blancard - 32


Domus Hospitalis Saint-Blancard

Bertrandus Destes et Comitissa, soror sua, et Guillelmus de Monte Esquivo (1) dederunt libere Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo, hospitalario, et totis confratribus hospitalis ecclesiam Sancti Johannis de Sancto Plancato (2) et totum quod ecclesie pertinet et tot casalia quot ibi in eorum honore hedificare poterint ad salvetatem faciendam.
Hoc dederunt pro amore Dei et redemptione animarum suarum et omnium parentorum suorum et Garsia de Planis (3) dedit similiter hoc totum quod ibi habebat libere et Arsivus de Luceanis (4) et uxor sua dederunt similiter Deo et hospitali hoc quod ibi habebant liberaliter et Sancius de Crupiano et sui heredes dederunt similiter hoc totum quod ibi habetant et Saucius de Nedelano et sui dederunt similiter hoc quod ibi habebant.
Hoc dederunt Deo et hospitali pro remedio animarum suarum et omnium parentorum suorum.
Signum : Arnaldus de Astaraco et Bernardus de Monte Bardone (5) et Bernardus Bartela, qui hujus rei sunt testes.
1. Montesquieu, commune Montesquieu-Guitaut, canton L’Isle-en-Dodon.
2. Saint-Blancard, commune du canton de Masseube, Gers.
3. Plagne, nombreux lieux-dits de ce nom dans le canton.
4. Lussan ou Lucan, lieu-dit près de Saint-Blancard.
5. Monbardon, canton de Masseube.

Il y a une Rue Mont d’Arratz à Saint-Clar, 32.
Personnellement, je l’aurai placé ici : Saint-Blancard -> Commune: Castelnau-d’Estrétefonds - 31.
Toutes les donations sont dans le Département de la Haute-Garonne. Et celle-ci, dans le Gers !


XL. — Donation de l’église et du fief de Nénigan
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Saint-Gaudens, Canton: Le Fousseret - 31

Nénigan
Domus Hospitalis Nénigan

Domina Lucia de Labartella et filii ejus dederunt Deo et hospitali Jherusalem et Geraldo et totis confratribus hospitalis ecclesiam de Ninigano (1) et totum quod ad ecclesiam pertinet et totum honorem ad salvetatem faciendam de cruce in cruce libere per casales et usque ad Gimona (2) et faciant garentiam ex totis amparatoribus.
Hoc dederunt pro amore Dei et remedio animarum suarum et omnium parentorum suorum, facta carta ultimo die mensis Julii, sub die feria VII et scripta ante eodem dominam Regnante Lodoico, rege Francorum et insuper dederunt molinarium et Bernardus de Teral (3) et Espanus, frater ejus, dederunt hoc quod habebant jn Ninigano ideoque fecerunt salvetatem Balbiniani.
Signum : Arnaldus, comes Astaracensis et W. de Ninigano qui hujus rei sunt testes.
1. Nenigan, commune du canton Le Fousseret.
2. La Gimone, qui passe à Nénigan.
3. Téral, cf. charte, n° 38.


XLI. — Donation du village de Fronton (a).
Département: Haute-Garonne, Arrondissement: Toulouse, Canton: Fronton - 31

Fronton
Domus Hospitalis Fronton

In nomine domini nostri Jhesu Christi, Amen.
Ego Pontius Bernardus, dono domino Deo et hospitio Jherosolimitano CCCC (b) casales liberos in loco que vocant Fronton (1), sine ulla reservatione pro remedio anime patris mei et matris mee ac omnium parentorum meorum et famuli illius hospitii faciant ibi villam (c) tali pacto quod illi homines salvetatis qui voluerunt laborare de alio meo honore donent mihi acapte II solidos, per quinque modiatas de terra (d) et non pro ea amplius det acaptationem set de laboratu illius terre det seniori nonam partem et qui hedificaverit ibi vineam det ei quintam partem et si habitatores ville habent porcos in pascuis pascant singulos sine precio de aliis porcis reddant precium de porco dimidii anni unam medal de unius anni porco I d. reddant de propriis autem hospicii salvetatis nichil; insuper dompnus Pontius Bernardus faciat inde garentiam ex totis amparatoribus. Signum : Arnaldus Bernardi de Sancto Leofario (2).
Signum : Scicfredus de Fabariis (3).
Signum : Bernardus Ugonis, adquisitor, qui hujus rei sunt testes.
Ego Bernardus Raimundus et Pontius Raimundus et Raimundus de Cavallodos (4) damus et relinquimus domino Deo et hospicio Jherosolimitano totum illud quod nos habedamus in villa ecclesia de Fronton, pro redemptione animarum nostrarum et patrum et matrum et omnium parentum nostrorum.
Signum : Willelmus del Soler.
Signum : Bernardus de Patras (5).
Eadem auctoritate quod Bernardus Raimundus et alii supradicti relinquerunt totum istud quod supradixi de ecclesia de Fronton domino Deo et hospicio Jherosolimitano ipsa eadem auctoritate, ego, Cenebrunus et uxor mea et filia mea et neptis mea, filia Galterii, totam illam partem quas nos habebamus in illo honore de Fronton damus et relinquimus sine ulla reservatione domino Deo et hospicio Jherosolimitano.
Signum : Eschirol de Baiols (6).
Signum : Poncius Arnaldus.
1. Fronton, canton.
(a). La charte originale est dans le fonds commune Toulouse-Fronton, 191 n° 15 ; cf. Du BOURG, ouvrage cité, page 265 et page XXXV, pièce LI.
(b). Trescentos.
(c). Villam et habitatores ilLius loci qui voluerint laborare.
(d). Vel illud quod conveniens fuerit.
2. Saint-Lautier, lieu-dit, commune Montlaur, canton Montgiscard.
3. Fabas, canton l’Isle-en-Dodon.
4. Cavallodos, commune Bouloc, canton Fronton cf. Cartulaire de Saint-Semin, page 3.
5. Patras, lieu-dit, commune de Montbrun, canton Montgiscard.
6. Baiolville, lieu-dit près de Muret.


CARTULAIRE DE SAINT-CLAR. ORIGINAL : Archives de la Haute-Garonne, H Malte, Commanderie Toulouse, Saint-Clar, 360, n° 1.
Un rouleau de parchemin de 4 m. 84 (8 peaux de 64 ; 61 ; 66,5 ; 62 ; 64 ; 63 ; 76 ; 27, 5 cm.) sur 16 cm.
PUBLIÉ : J. DELAVILLE LE ROUX, Cartulaire général de l’ordre des Hospitaliers de Saint-Jean de Jérusalem, tome 1 (1100-1200). Paris, 1894, page 50, n° 61.
A. Du BOURG. Histoire du Grand-Prieuré de Toulouse, 2e édition (Paris, 1883), page I, pièce 1.
Sources : OURLIAC Paul Les Sauvetés du Comminges. BNF

Retour

Top

 

 

Licence Creative Commons
Les Templiers et Les Croisades de Jack Bocar est mis à disposition selon les termes de la licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
Fondé(e) sur une oeuvre à http://www.templiers.net/.
Les autorisations au-delà du champ de cette licence peuvent être obtenues à http://www.templiers.net/.